Cậu bé mồ côi trở thành Quận công [Chuyện xưa tích cũ]

Cậu bé mồ côi trở thành Quận công

Câu chuyện Cậu bé mồ côi trở thành Quận công

Cậu bé mồ côi trở thành Quận công là câu chuyện xưa tích cũ kể về Hầu Thượng Bụt (tức Hồ Sĩ Dương) – một tấm gương sáng cho tinh thần hiếu học và khổ học.

Trước kia ở làng Quỳnh Đôi (Quỳnh Lưu, Nghệ An) nhiều gia đình nghèo lắm, có cụ chỉ có một cái quần và một cái áo dài, ngày nào giặt quần cụ phải ngồi nhà. Có cụ vừa đi học, vừa đi bắt cua đồng, hái rau má nấu canh ăn trừ bữa. Có cụ đi học về liền kéo khố, vác cuốc, xách giỏ ra đồng mót khoai. Cái cảnh lấy khoai làm cơm; lấy ánh trăng, bắt đom đóm, thắp hương làm đèn; thầy là bạn, sách học nhờ,… ở Quỳnh Đôi không hiếm. Và cái cảnh vừa làm thầy đồ để kiếm bát cơm lay lắt qua ngày, vừa làm nho sinh để tiếp tục công việc nấu sử sôi kinh của mình, nhiều cụ cũng phải trải qua. Và làng này nổi tiếng có nhiều người đỗ đạt, làm quan tiếng tăm lừng lẫy.

Nhưng người được bà con làng Quỳnh nhắc đến nhiều nhất và thường lấy đó làm một tấm gương để răn dạy con cháu về tinh thần hiếu học, khổ học là Hầu Thượng Bụt, tức Hồ Sĩ Dương. Ruộng đất không có, cha mất sớm, mẹ Bụt phải bán hàng nước ở chợ Nồi để kiếm kế sinh nhai. Cứ phiên chợ, mà chợ Nồi ngày nào cũng có phiên, buổi sáng Bụt xách ấm nước đi bán rong, buổi chiều Bụt gánh nước đổ đầy thùng. Nhà cũng không có, mẹ Bụt và Bụt phải ở nhờ đình chợ. Mặc dù ban ngày bận bịu luôn tay, nhưng tối lại khi nằm co mình trên chiếc võng gọn, Bụt vừa đung đưa vừa hát nghêu ngao:

Ngày thời việc nước đảm đang,
Tối thời võng giá nghênh ngang đình Nồi.

Rồi lại hát câu:

Bây giờ đi nước mỏi vai,
Mai sau đi hán đi hài mỏi chân.

Trong làng có một cụ đồ, tử sĩ xa gần đến học đông lắm. Những lúc có việc đi qua, Bụt thường đứng bên ngoài nghe thầy giảng bài rồi về nhà lấy lá đa lá cáo, bắt chước bọn học trò viết chữ nguệch ngoạc. Thấy con thích học, bà mẹ cũng chắt chiu tằn tiện cho con đến trường để kiếm năm ba chữ. Bụt mừng lắm và học rất tấn tới.

Một sự việc đẩy tinh thần học tập của Bụt lên bước cao hơn là một hôm, có ba chiếc cáng đòn cong, cáng ba cô con gái con một ông Quận ở Phú Nghĩa đi qua Quỳnh Đôi. Sĩ tử trong trường anh nào cũng xì xào, dòm ngó. Anh nọ thách anh kia ra xin trầu. Cuối cùng họ thách Bụt. Tuổi thanh xuân đầy tự tin và cũng đầy tự ái nữa, Bụt ra thật. Xin cô đi đầu không cho, xin cô thứ hai cũng không cho. Đến cô ba, bỗng chiếc cáng đòn cong được lệnh dừng lại. Cô Ba mở hộp lấy một miếng trầu tươi rói trao cho Bụt, khiến cho bọn học trò trố mắt nhìn kinh ngạc.

Về nhà Bụt bảo mẹ đi hỏi cô Ba cho mình. Có đâu cóc dám với tới trời, bà mẹ nghĩ con mình dớ dẩn, nhưng Bụt cứ khẩn khoản. Bà mẹ thấy con ráo riết phải chiều lòng con, song mấy lần sắm trầu cau rồi để đến héo vàng, bà mẹ vẫn không đám vào nhà ông Quận. Cho đến một hôm, do người lính gác thấy người đàn bà ngày nào cũng vơ vẩn trước cổng mới hỏi sự tình, rồi cho vào. Ông Quận nghe chuyện nổi giận đùng đùng cho rằng cô Ba lăng loàn, dám tự ý trao trầu cho trai nên đuổi ra khỏi cửa và phán “để nó đi theo cái thằng không nhà ấy”. Bà Quận xúc vội cho con bơ muối với lý do sợ con gái về Quỳnh Đôi lạt lẽo, kỳ thực là bà đã giấu trong bơ cho con mấy lạng vàng. Mẹ Bụt mời ông Quận đến chơi Quỳnh Đôi, ông bĩu môi nói rằng “bao giờ trải chiếu hoa từ Phú Nghĩa đến Quỳnh Đôi, ta mới lên”.

Được vợ thì mừng, nhưng cũng buồn vì bị sỉ nhục, Bụt càng cố công học tập. Còn cô Ba chính tên là Trương Thị Thành, như nàng Cúc Hoa trong tích “Tống Trân – Cúc Hoa”, dốc chí thờ mẹ, nuôi chồng ăn học, không nề vất vả gian khổ, bỏ hết ngoài tai những lời xì xào bàn tán. Khoa thi Hương năm Ất Dậu (1645), Bụt đỗ Giải nguyên. Khoa Nhâm Thìn (1652), thi Hội, Bụt đậu tiến sĩ cập đệ. Được phong quan đến chức Tham tụng Hộ bộ thượng thư kiêm Đông các Đại học sĩ, tước Duệ Quận công, lại được tặng là Thái bảo Binh bộ thượng thư. Đỗ cao, làm quan cao, Bụt còn là một học giả nổi tiếng, chính Bụt là tác giả các bộ sách: Trung hưng thực lục ; Hoan châu phong thổ ký, Hồ thượng thư gia lễ,…

Cậu bé mồ côi trở thành Quận công – Chuyện xưa tích cũ
– LichSu.Org –

Chuyện xưa tích cũ
Chuyện xưa tích cũ

Những câu chuyện xưa tích cũ hay nhất

Chuyện xưa tích cũ là những câu chuyện được người xưa ghi chép hay trích dẫn lại và truyền lại từ đời này sang đời khác dưới dạng điển tích, điển cố.

Ngoài câu chuyện Cậu bé mồ côi trở thành Quận công kể trên, LichSu.Org còn giới thiệu đến các bạn những câu chuyện xưa tích cũ hay nhất, được chúng tôi sưu tầm, chọn lọc và biên soạn một cách kỹ lưỡng, giúp cho bạn đọc không chỉ hiểu hơn về các điển tích, điển cố của người xưa, mà còn có thêm những bài học ý nghĩa về cuộc sống.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.